Philidor-verdediging
1.e4 e5 2.Pf3 d6
Wat is de Philidor-verdediging?
De Philidor-verdediging is een schaakopening die begint met 1.e4 e5 2.Pf3 d6. Zwart dekt de e5-pion met de d-pion in plaats van met het paard, houdt de c-pion vrij voor ...c6 en mikt op een compacte, veerkrachtige opstelling met ...Pd7, ...Pf6, ...Le7 en ...O-O. Zwart geeft ruimte prijs maar heeft geen zwaktes, en het is een van de oudste verdedigingen in het schaken, in 1749 door Philidor zelf aanbevolen.
De reputatie van passiviteit is maar half terecht. De klassieke Philidor, gespeeld via de zettenvolgorde 1.e4 e5, laat wit de vrije hand en kan krap worden. De moderne versie, bereikt via 1.e4 d6 2.d4 Pf6 3.Pc3 e5, omzeilt de ergste varianten, en de Hanham-structuur is een serieus wapen geweest voor Bacrot, Nisipeanu en Carlsen. Zwart speelt op de doorbraken ...exd4 en ...d5, de expansie op de damevleugel met ...c6 en ...b5, en het loperpaar, en de partijen zijn vaak lang, strategisch en lonend.
Hoe bereikt u de Philidor-verdediging?
Na 1.e4 e5 2.Pf3 speelt zwart 2...d6. Het belangrijkste antwoord van wit is 3.d4, waarna 3...Pf6 4.Pc3 Pbd7 de Hanham-variant is, 3...exd4 4.Pxd4 de Ruilvariant en 3...f5 het Philidor-tegengambiet. 3.Lc4 is de andere gangbare poging. De moderne zettenvolgorde 1.e4 d6 2.d4 Pf6 3.Pc3 e5 bereikt de Hanham en vermijdt daarbij het gevaarlijke 4.dxe5 en de varianten met Lc4, ten koste van 4.dxe5 dxe5 5.Dxd8+ Kxd8, een eindspel dat zwart graag moet willen spelen.
Voor- en nadelen van de Philidor-verdediging
Voordelen
- Solide en compact: geen zwaktes, een gezonde structuur en een veilige koning.
- Veel minder theorie dan de Siciliaanse Verdediging of de Spaanse Opening; de opstelling is tegen bijna alles dezelfde.
- Het loperpaar en de expansie op de damevleugel met ...c6 en ...b5 geven reële winstkansen in lange partijen.
- De moderne zettenvolgorde via 1...d6 vermijdt de meeste van de scherpste pogingen van wit.
Nadelen
- Zwart geeft ruimte en ontwikkeling prijs; een passieve Philidor is gewoon slechter.
- De klassieke zettenvolgorde laat 3.d4 Pf6 4.dxe5 en varianten met 3.Lc4 toe, met tactische problemen op f7.
- Het tegengambiet 3...f5 is tegen nauwkeurig spel objectief twijfelachtig.
- Via de zettenvolgorde 1...d6 kan wit aansturen op een eindspel zonder dames dat sommige spelers saai vinden.
Hoofdvarianten van de Philidor-verdediging
Philidor-verdediging: Hanham-variant (3.d4 Pf6 4.Pc3 Pbd7)
1.e4 e5 2.Pf3 d6 3.d4 Pf6 4.Pc3 Pbd7 5.Lc4 Le7 6.O-O O-O 7.a4 c6
De hoofdvariant en de structuur waar de hele opening om draait: paarden op f6 en d7, loper op e7, pionnen op d6 en e5. Wit heeft meer ruimte en het vrijere spel, zwart heeft een gezonde stelling en plannen met ...Dc7, ...b6 en ...a6 met ...b5, of ...exd4 en ...d5 op het juiste moment. Het witte a4 houdt de expansie op de damevleugel tegen; Te1, h3 en Lf1 of Ph4 zijn de typische vervolgzetten.
Philidor-verdediging: Ruilvariant (3.d4 exd4)
1.e4 e5 2.Pf3 d6 3.d4 exd4 4.Pxd4 Pf6 5.Pc3 Le7 6.Le2 O-O 7.O-O c5 8.Pf3 Pc6
Zwart geeft het centrum meteen op voor vrije ontwikkeling en een Siciliaans aandoende structuur, vaak met ...c5 om het paard weg te jagen en ...Pc6. Dat is actiever dan de Hanham, maar geeft wit een blijvend ruimtevoordeel en de e4-pion tegenover d6. Prettig voor spelers die de Scheveningse Variant van de Siciliaanse Verdediging kennen, want de stellingen zijn naaste verwanten.
Philidor-tegengambiet (3.d4 f5)
1.e4 e5 2.Pf3 d6 3.d4 f5 4.Pc3 fxe4 5.Pxe4 d5 6.Pxe5 dxe4 7.Dh5+ g6 8.Pxg6
Philidors eigen aanbeveling: zwart valt e4 aan met de f-pion om het centrum te veroveren. De moderne theorie is er niet mild voor, en de getoonde variant is een van de weerleggingen, waarin het damesschaak en het paardoffer van wit de zwarte koningsvleugel openscheuren. Het is een verrassingswapen voor blitz, geen keuze voor een toernooi.
Philidor-verdediging: moderne zettenvolgorde (1.e4 d6 2.d4 Pf6 3.Pc3 e5)
1.e4 d6 2.d4 Pf6 3.Pc3 e5 4.Pf3 Pbd7 5.Lc4 Le7 6.O-O O-O
De route van de topspelers: zwart stelt ...e5 uit tot wit het paard op c3 heeft vastgelegd, wat de trucs met 4.dxe5 uit de klassieke volgorde en de varianten met Lc4 tegen een vroeg ...Pf6 vermijdt. De Hanham die ontstaat is identiek, maar wit kan alleen nog afwijken met de dameruil na 4.dxe5, en daar moet zwart op voorbereid zijn. Wordt ook de Leeuw of de Zwarte Leeuw genoemd wanneer zwart vervolgt met ...h6 en ...g5.
Philidor-verdediging: 3.Lc4
1.e4 e5 2.Pf3 d6 3.Lc4 Le7 4.d4 exd4 5.Pxd4 Pf6 6.Pc3 O-O
Wit ontwikkelt eerst de loper, richt zich op f7 en ontmoedigt ...f5 en een vroeg ...Pf6 vanwege ideeën met Pg5. Het veiligste antwoord van zwart is 3...Le7, dat g5 dekt, gevolgd door een standaardstructuur uit de Ruilvariant of de Hanham. Minder forcerend dan 3.d4, maar een prettige keuze voor spelers van de Italiaanse Opening.
Philidor-verdediging: Larsen-variant (3...exd4 4.Pxd4 g6)
1.e4 e5 2.Pf3 d6 3.d4 exd4 4.Pxd4 g6 5.Pc3 Lg7 6.Le3 Pf6 7.Dd2 O-O
Zwart fianchetteert de loper en bereikt een Drakenvariant van de Siciliaanse Verdediging zonder de c-pion op c5. Het is dynamischer dan de klassieke varianten en de loper op g7 is een echt stuk, maar de witte opstelling met Le3, Dd2 en O-O-O geeft dezelfde aanvalskansen als in de Draak. Een goede keuze voor spelers die al de Draak of de Pirc-verdediging spelen.
Hoe speelt u tegen de Philidor-verdediging?
Het eenvoudigste plan voor wit is de ruimte te nemen die de Philidor aanbiedt en die vast te houden: 3.d4, Pc3, Lc4 of Le2, O-O, a4 om ...b5 te verhinderen, en dan geduldige druk met Te1, h3 en de paardmanoeuvre naar h4 of het veld f5. Ruil niet zonder reden op e5; de spanning is de troef van wit. Tegen de klassieke zettenvolgorde is 3.d4 Pf6 4.dxe5 Pxe4 5.Dd5 de scherpe poging die de moderne volgorde 1...d6 moet vermijden, en 3.Lc4 met ideeën met Pg5 is de andere. Tegen de moderne volgorde geeft 4.dxe5 dxe5 5.Dxd8+ Kxd8 6.Lc4 een iets beter eindspel voor wie dat verkiest, terwijl 4.Pf3 de stukken op het bord houdt voor een lange positionele partij waarin de witte ruimte moet gaan tellen. Neem tegen het tegengambiet op e4 en speel 6.Pxe5 met het idee Dh5+.
Plannen voor beide kanten
Het plan van wit
Behoud het ruimtevoordeel en de spanning in het centrum, voltooi de ontwikkeling en gebruik a4 om de zwarte damevleugel te bevriezen. Verbeter dan langzaam: Te1, h3, Lf1, een paard naar f5 via h4 of e2-g3, en de doorbraak d5 of dxe5 wanneer die iets concreets oplevert. Ruil de zwarte loper op e7 als die actief wordt.
Het plan van zwart
Bouw de Hanham op en voltooi de ontwikkeling voordat u iets anders doet. Kies dan het plan naar de witte opstelling: ...exd4 en ...d5 om de stelling in het centrum te bevrijden, of ...c6, ...Dc7, ...a6 en ...b5 om op de damevleugel uit te breiden en het paard van d7 om te leiden naar b6 of c5. Behoud het loperpaar en speel op de lange partij.
Geschiedenis van de Philidor-verdediging
François-André Danican Philidor, de sterkste speler van de achttiende eeuw, beval 2...d6 aan in zijn verhandeling van 1749, waarin hij verklaarde dat de pionnen de ziel van het schaakspel zijn en pleitte voor het tegengambiet ...f5. De verdediging was een eeuw lang standaard en raakte daarna achterop bij de Russische Verdediging en de verdedigingen tegen de Spaanse Opening. Nimzowitsch en later Larsen hielden haar in leven, en de Hanham-variant, genoemd naar de Amerikaan James Moore Hanham, werd de moderne hoofdvariant. De zettenvolgorde 1...d6 bezorgde haar in de jaren 2000 een herleving, toen Bacrot, Nisipeanu en Carlsen haar op het hoogste niveau speelden.
Veelgestelde vragen over de Philidor-verdediging
Is de Philidor-verdediging een goede opening?
Ze is volkomen correct maar bescheiden: zwart geeft ruimte prijs voor een solide stelling zonder zwaktes. Via de moderne zettenvolgorde 1.e4 d6 is ze op grootmeesterniveau gespeeld door Bacrot, Nisipeanu en Carlsen.
Waarom geldt de Philidor als passief?
Omdat 2...d6 e5 dekt zonder een stuk te ontwikkelen en de loper op f8 blokkeert, waardoor wit de vrije hand krijgt in het centrum. De moderne Hanham-opstelling antwoordt daarop met de expansie ...c6 en ...b5 en de doorbraak ...exd4 en ...d5.
Wat is de Hanham-variant?
De belangrijkste Philidor-opstelling met paarden op f6 en d7, de loper op e7 en pionnen op d6 en e5, meestal bereikt via 3.d4 Pf6 4.Pc3 Pbd7 of via de zettenvolgorde 1.e4 d6 2.d4 Pf6 3.Pc3 e5. Ze is genoemd naar de Amerikaanse meester James Moore Hanham.
Hoe verslaat u de Philidor-verdediging?
Neem de ruimte met 3.d4 en houd de spanning, ontwikkel met Pc3, Lc4 en O-O, speel a4 om ...b5 te verhinderen en verbeter langzaam. Tegen de klassieke zettenvolgorde is 4.dxe5 Pxe4 5.Dd5 de scherpe poging; neem tegen het tegengambiet 3...f5 op e4 en speel Pxe5 met Dh5+.
Wat is de ECO-code van de Philidor-verdediging?
De Philidor valt onder ECO C41, dat alle varianten na 1.e4 e5 2.Pf3 d6 omvat.
Benoemde varianten
Alle schaaktermen die hier voorkomen, worden uitgelegd in het schaakglossarium. Ontdek alle openingscursussen of de complete ECO-code-index.