Nimzowitsch-verdediging

1.e4 Pc6

Wat is de Nimzowitsch-verdediging?

De Nimzowitsch-verdediging is een schaakopening die begint met 1.e4 Pc6. Zwart ontwikkelt een paard voordat er ook maar één pion wordt vastgelegd, en houdt zo elk centrumplan open: ...d5 in de geest van de Scandinavische Verdediging, ...e5 om langs een ongebruikelijke weg in een open spel te komen, of ...d6 en ...Pf6 voor een opstelling in Pirc-stijl. Het is een uitdagende opening, bedoeld om wit te verleiden tot een groot centrum dat zwart vervolgens met stukken aanvalt.

Op meesterniveau is ze zeldzaam, omdat wit met 2.d4 het centrum kan nemen en een comfortabel voordeel houdt, maar ze heeft een trouwe aanhang onder spelers die theorie willen vermijden en de partij naar onbekend terrein willen sturen. De succesvolste moderne vorm is de variant 2.d4 d5, waarin zwart een Franse of Caro-Kann-structuur krijgt met het paard al actief op c6, en de vermakelijkste is het Colorado-gambiet 2.Pf3 f5, een blitzwapen vol valstrikken.

Hoe bereikt u de Nimzowitsch-verdediging?

Na 1.e4 Pc6 zijn 2.d4 en 2.Pf3 de belangrijkste antwoorden van wit. Tegen 2.d4 kiest zwart tussen 2...d5, de hoofdvariant, met 3.e5 Lf5 en 3.Pc3 dxe4 als vertakkingen, en 2...e5, de Kennedy-variant, waarin 3.d5 Pce7 tot een originele stelling leidt en 3.dxe5 Pxe5 tot een rustige. Tegen 2.Pf3 speelt zwart 2...d6 voor een partij in Pirc-stijl, 2...e5 om over te gaan naar een open spel, of het Colorado-gambiet 2...f5. 2.Pc3 is de flexibele derde keuze, meestal beantwoord met 2...Pf6 of 2...e5.

Voor- en nadelen van de Nimzowitsch-verdediging

Voordelen

Vermijdt vanaf de eerste zet vrijwel alle gangbare theorie; de meeste tegenstanders staan er meteen alleen voor.
Flexibel: afhankelijk van het antwoord van wit kan zwart aansturen op een Scandinavische, Franse, Caro-Kann-, open-spel- of Pirc-structuur.
Het Colorado-gambiet is in blitz een echt verrassingswapen.
Leert hypermoderne ideeën: laat wit het centrum opbouwen en val het dan aan.

Nadelen

Objectief houdt wit met 2.d4 en controle over het centrum een voordeel; het paard op c6 blokkeert de c-pion, de beste centrumhefboom van zwart.
In de varianten met 2.d4 d5 3.e5 staat zwart krap en staat het paard op c6 verkeerd.
Het Colorado-gambiet is tegen 3.exf5 en nauwkeurig spel incorrect.
Het wordt niet voor niets zelden aan de top gezien; het gebrek aan theorie snijdt aan twee kanten.

Hoofdvarianten van de Nimzowitsch-verdediging

Nimzowitsch-verdediging: 2.d4 d5 3.e5 (Opmarsvariant)

1.e4 Pc6 2.d4 d5 3.e5 Lf5 4.c3 e6 5.Ld3 Lxd3 6.Dxd3 f6

De hoofdvariant. Wit wint ruimte met e5, zoals in de Opmarsvariant van de Franse Verdediging of de Caro-Kann-verdediging, en zwart ontwikkelt de loper naar f5 voordat ...e6 volgt, waarna de keten met ...f6 wordt ondermijnd. Het paard op c6 is minder nuttig dan in de Caro-Kann, omdat ...c5 niet mogelijk is, zodat zwart op ...f6 en stukkenspel aangewezen is; wit moet streven naar een solide centrum met c3 en Pf3 en een plan op de koningsvleugel.

Nimzowitsch-verdediging: 2.d4 d5 3.Pc3 dxe4 4.d5

1.e4 Pc6 2.d4 d5 3.Pc3 dxe4 4.d5 Pe5 5.Dd4 Pg6 6.Pxe4 Pf6

Het ambitieuste antwoord van wit: 4.d5 jaagt het paard weg en 5.Dd4 wint er een tempo op, waarna wit de pion terugwint met een ruimtevoordeel en actieve stukken. De zwarte opstelling met ...Pg6 en ...Pf6 is solide genoeg, maar wit staat comfortabel beter, en daarom geven veel spelers van de Nimzowitsch de voorkeur aan de Kennedy-variant.

Nimzowitsch-verdediging: Kennedy-variant (2.d4 e5)

1.e4 Pc6 2.d4 e5 3.d5 Pce7 4.Pf3 d6 5.c4 Pg6

Zwart slaat toe met ...e5 en trekt na 3.d5 het paard terug naar e7 en g6, voor een Koningsindisch aandoende structuur met de d5-pion vastgelegd. Het spel lijkt op een gesloten Spaanse Opening of een Tsjechische Benoni: zwart bereidt ...f5 voor, wit breidt uit met c4, Pc3 en op de damevleugel. Het alternatief 3.dxe5 Pxe5 4.Pf3 geeft een rustige, ongeveer gelijke partij.

Nimzowitsch-verdediging: Colorado-gambiet (2.Pf3 f5)

1.e4 Pc6 2.Pf3 f5 3.exf5 d5 4.d4 Lxf5 5.Lb5 Dd6

Zwart offert een pion om de f-lijn te openen en het centrum te veroveren met ...d5 en ...Lxf5. Het is wild en incorrect, maar de stellingen zijn zo ongebruikelijk dat het veel blitzpartijen wint. Het beste voor wit is aannemen, ontwikkelen met Lb5 en Pc3 en snel rokeren; de penning van het paard op c6 en het verzwakte veld e6 zijn de problemen op lange termijn in de zwarte stelling.

Nimzowitsch-verdediging: Scandinavische Variant (2.d4 d5 3.exd5 Dxd5)

1.e4 Pc6 2.d4 d5 3.exd5 Dxd5 4.Pf3 Lg4 5.Le2 O-O-O

Wit ruilt in het centrum en zwart slaat terug met de dame, wat een Scandinavische stelling oplevert waarin het paard al op c6 staat en de dame niet door Pc3 kan worden verjaagd. Zwart ontwikkelt snel met ...Lg4 en rokeert vaak lang, met de torens gericht op de d-lijn en het witte centrum. Actief en gemakkelijk te spelen, en de reden dat 3.e5 en 3.Pc3 de gebruikelijke keuzes van wit zijn.

Nimzowitsch-verdediging: Pirc-stijl (2.Pf3 d6)

1.e4 Pc6 2.Pf3 d6 3.d4 Pf6 4.Pc3 Lg4 5.Le3 e6 6.h3 Lh5

Zwart kiest een solide opstelling met ...d6, ...Pf6 en ...Lg4 en zet d4 onder druk via de penning op f3. Het is een Pirc zonder fianchetto, of een Oud-Indische Verdediging met omgekeerde kleuren, en de betrouwbaarste manier voor zwart om tegen 2.Pf3 een speelbaar middenspel te bereiken. Wit houdt een ruimtevoordeel en moet oppassen voor trucs met ...e5 en ...Pxd4 zolang het paard op f3 gepend staat.

Hoe speelt u tegen de Nimzowitsch-verdediging?

Neem het centrum. 2.d4 is het principiële antwoord, en tegen 2...d5 geven zowel 3.e5 als 3.Pc3 wit een comfortabel voordeel: speel in de Opmarsvariant c3, Pf3 en Le2 of Ld3 en benut de ruimte, in het besef dat zwart geen hefboom ...c5 heeft; speel in de variant 3.Pc3 dxe4 4.d5 5.Dd4 en win de pion terug met initiatief. Tegen de Kennedy-variant 2...e5 houdt 3.d5 Pce7 4.Pf3 het ruimtevoordeel vast, terwijl 3.dxe5 Pxe5 een veilige overgang naar een rustige partij is. Neem tegen 2.Pf3 f5, het Colorado-gambiet, aan met 3.exf5 en ontwikkel snel met Lb5, Pc3 en O-O; de penning op c6 en het verzwakte veld e6 zijn de problemen op lange termijn voor zwart. Speel niet 2.Pf3 e5 naar een theoretisch open spel, tenzij u dat juist wilt; de Nimzowitsch-speler hoopt vaak precies op die overgang.

Plannen voor beide kanten

Het plan van wit

Bouw het centrum op en houd het vast met d4 en e4 of e5, ontwikkel natuurlijk en gebruik het ruimtevoordeel op de vleugel waar zwart het zwakst is: de koningsvleugel in de varianten met de opmars, het centrum in de varianten met 3.Pc3. Ruil de actieve witveldige loper van zwart zodra die op f5 of g4 komt, en buit de onhandige plaatsing van het paard op c6 uit met de opmars d5.

Het plan van zwart

Kies de structuur naar de tweede zet van wit: ...d5 voor een Scandinavische structuur of een opmarsstructuur, ...e5 voor een partij in Koningsindische stijl, ...d6 voor een Pirc-opstelling. Ontwikkel de witveldige loper vroeg buiten de keten, breek met ...f6 of ...e5 tegen een witte pion op e5, en gebruik het paard op c6 voor sprongen als ...Pb4 en ...Pd4 in plaats van het geblokkeerd te laten staan.

Geschiedenis van de Nimzowitsch-verdediging

De opening is genoemd naar Aron Nimzowitsch, de Lets-Deense grootmeester en auteur van “Mijn systeem”, die 1...Pc6 in de jaren 1920 verdedigde als uitdrukking van zijn hypermoderne overtuiging dat het centrum met stukken moet worden aangevallen in plaats van met pionnen bezet. Het is nooit een gangbare verdediging geweest, maar een reeks specialisten hield haar in leven: Tony Miles speelde haar in de jaren 1980 tegen toptegenstanders, Bent Larsen probeerde haar, en de variant met het Colorado-gambiet ontstond in de Amerikaanse clubpraktijk. Ze blijft een verrassingswapen en een favoriet van spelers die originaliteit hoger aanslaan dan theorie.

Veelgestelde vragen over de Nimzowitsch-verdediging

Is de Nimzowitsch-verdediging een goede opening?

Ze is speelbaar maar iets minderwaardig: wit krijgt met 2.d4 een comfortabel centrum en het paard op c6 blokkeert de zwarte c-pion. Haar waarde is praktisch, als manier om theorie te vermijden en onbekende stellingen te bereiken.

Wat is het verschil tussen de Nimzowitsch-verdediging en de Nimzo-Indische Verdediging?

De Nimzowitsch-verdediging is 1.e4 Pc6, een zeldzaam antwoord op 1.e4. De Nimzo-Indische Verdediging is 1.d4 Pf6 2.c4 e6 3.Pc3 Lb4, een van de meest gerespecteerde antwoorden op 1.d4. Beide zijn genoemd naar Aron Nimzowitsch.

Hoe speelt u tegen 1.e4 Pc6?

Speel 2.d4 en neem het centrum. Tegen 2...d5 geven zowel 3.e5 als 3.Pc3 dxe4 4.d5 wit een comfortabel voordeel; tegen 2...e5 houdt 3.d5 het ruimtevoordeel vast. Neem tegen het Colorado-gambiet de pion en ontwikkel snel met Lb5.

Wat is het Colorado-gambiet?

De variant 1.e4 Pc6 2.Pf3 f5, waarin zwart een pion offert om de f-lijn te openen en het centrum te veroveren met ...d5. Het is incorrect maar verraderlijk, en een populair blitzwapen.

Wat is de ECO-code van de Nimzowitsch-verdediging?

De Nimzowitsch-verdediging valt onder ECO B00, de code voor ongebruikelijke antwoorden op 1.e4.

Benoemde varianten

Meer openingen met ECO-code B00

Alle schaaktermen die hier voorkomen, worden uitgelegd in het schaakglossarium. Ontdek alle openingscursussen of de complete ECO-code-index.